| Bawaria | |||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||
| Pełna nazwa kraju związkowego (niem.) |
Freistaat Bayern | ||||||||||||||||||||
| Stolica kraju zwiÄ…zkowego | Monachium | ||||||||||||||||||||
| ISO 3166-2: | DE-BY | ||||||||||||||||||||
| Hymn kraju zwiÄ…zkowego | Gott mit dir du Land der Bayern! | ||||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 70 533 km² | ||||||||||||||||||||
| Ludność | 12 464 997 mieszk. (30 września 2005) |
||||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 177 mieszk./km² | ||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
| Premier | Horst Seehofer (CSU) | ||||||||||||||||||||
| Partia rzÄ…dzÄ…ca | CSU | ||||||||||||||||||||
| Skład landtagu: | |||||||||||||||||||||
| CSU | 92 | ||||||||||||||||||||
| SPD | 39 | ||||||||||||||||||||
| FDP | 16 | ||||||||||||||||||||
| Partia Zielonych | 19 | ||||||||||||||||||||
| Ostatnie wybory | 28 września 2008 | ||||||||||||||||||||
| Liczba posłów do Rady Federalnej |
6 | ||||||||||||||||||||
| Zadłużenie publiczne kraju | 21,24 miliardów € (2004) |
||||||||||||||||||||
| Zadłużenie publiczne w przeliczeniu na mieszkańca |
1708 € (2004) |
||||||||||||||||||||
.svg)
.svg)
Bawaria (niem. Freistaat Bayern) – Wolne Państwo Bawaria – to najdalej położony na południe kraj związkowy w Niemczech o największej powierzchni .
Spis treści |
edytuj Informacje ogólne
- stolica: Monachium
- liczba mieszkańców: 12 464 997 (30 września 2005)
- powierzchnia: 70 549,44 km²
- język: niemiecki (dialekty bawarski, szwabski, wschodnio- i reńskofrankoński, turyngijski)
- produkt krajowy brutto: 385 miliardów dolarów
- ważniejsze miasta: Monachium, Norymberga, Augsburg, Regensburg, Würzburg, Ingolstadt, Fürth i Erlangen
- klimat: umiarkowany przejściowy, między morskim a kontynentalnym; w Alpach górski
- Średnie temperatury: od -5 do 1°C w zimie, od 12 do 23°C w lecie
- Opady: od 800 do 1 000 mm rocznie, od 2 000 do 2 500 mm rocznie (w Alpach Bawarskich)
edytuj Geografia
Bawaria graniczy z AustriÄ…, Czechami oraz krajami zwiÄ…zkowymi BadeniÄ…-WirtembergiÄ…, HesjÄ…, TuryngiÄ… i SaksoniÄ….
Rzeki: Altmühl, Alz, Amper, Dunaj, Fränkische Saale, Iller, Inn, Isen, Izara, Lech, Men, Mindel, Naab, Paar, Pegnitz, Regen, Regnitz, Rott, Vils, Wertach
Kanały: Men-Dunaj
Jeziora: Ammer, Bodeńskie, Chiem, Starnbgerger
Ważniejsze wzniesienia: Nebelhorn (2224 m), Zugspitze (2963 m), Watzmann (2714 m), Grosser Arber (1457 m)
edytuj Rolnictwo i przemysł
Bawaria należy do najbogatszych regionów współczesnych Niemiec. Wysoko rozwinięty jest tam przemysł elektroniczny, maszynowy (w tym samochodowy), lotniczy, włókienniczy, rafineryjny (ropa dostarczana jest rurociągami z portów Morza Śródziemnego).
Nazwa znanego producenta samochodów - BMW - znaczy "Bawarska Fabryka Silników" (Bayerische Motoren Werke).
Inne znane firmy z Bawarii: Siemens, Audi (samochody osobowe), MAN (autobusy i samochody ciężarowe), MTU (silniki lotnicze i czołgowe), EADS (europejski koncern militarny i lotniczy), o2 Germany (operator komórkowy), HypoVereinsbank, Munich RE (jedna z dwóch największych firm reasekuracyjnych na świecie), PREMIERE (niemiecka płatna telewizja), Sat1ProSieben (koncern medialny). Bawaria nazywana jest również doliną krzemową Niemiec.
Wysoko rozwinięte i wydajne jest też bawarskie rolnictwo. Bawaria szczyci się największą w Niemczech produkcją mleka, serów i wyrobów mleczarskich.
Na terenie Bawarii znajdują się 3 elektrownie atomowe: Isar 1 i Isar 2, Grafenrheinfeld, Gundremmingen. W miejscowości Garching (15km na północ od Monachium) znajduje się reaktor badawczy.
edytuj Kultura i sport
Religia
Bawaria jest krajem o tradycji katolickiej. W Altötting znajduje się jedno z najważniejszych w Europie sanktuariów kultu maryjnego. Z miejscowości Marktl am Inn w południowo-wschodniej Bawarii pochodzi Papież Benedykt XVI.
Zabytki
- rezydencja biskupów Würzburga (od 1981 na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO)
- kościół pielgrzymkowy w Wies (od 1983 na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO)
- stare miasto w Bambergu (od 1993 na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO)
- cześć retycka limesu górnogermańsko-retyckiego (od 2005 na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO)
- stare miasto w Ratyzbonie (od 2006 na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO), m.in. Most Kamienny, Katedra Św. Piotra
- kościół NMP w Monachium
- barokowy pałac Nymphenburg w Monachium
- pałac królewski w Monachium
- zamek w Norymberdze
- zamek Trausnitz w Landshut
- zamki Ludwika II: Neuschwanstein, Linderhof i Herrenchiemsee
- klasztor benedyktyński i kościół św. Mikołaja, św. Elżbiety i św. Marii w Andechsie
Muzea
- Stara Pinakoteka w Monachium - malarstwo światowe XIV-XVIII wieku
- Nowa Pinakoteka w Monachium - malarstwo światowe XIX i XX wiek
- Muzeum Niemieckie w Monachium - największe muzeum przyrodniczo-techniczne świata
Uniwersytety
Sport
- W Bawarii znajdują się znane ośrodki sportów zimowych - Garmisch-Partenkirchen (olimpiada zimowa w 1936 roku), Berchtesgaden, Oberstdorf - oraz wodnych.
- FC Bayern Monachium to najbardziej utytułowany niemiecki klub piłkarski.
Znani Bawarczycy
- papież Benedykt XVI (Joseph Ratzinger)
- piosenkarze i DJ'e: Daniel Küblböck, Maximilian Schlichter, DJ Hell, Tomcraft
- malarze: Hans Holbein starszy, Albrecht Dürer, Lucas Cranach, Franz Marc
- kompozytorzy: Orlando di Lasso, Christoph Willibald Gluck, Richard Wagner, Richard Strauss, Carl Orff
- pisarze: Anna Wimschneider, Thomas Mann i Bertolt Brecht
- naukowcy: laureaci nagród Nobla Konrad Lorenz i Wilhelm Röntgen
- reżyserzy: Werner Herzog, Rainer Werner Fassbinder
- piłkarze: Franz Beckenbauer
Słynny festiwal piwa Oktoberfest odbywa się we wrześniu (od 1811 roku) i jest największym festiwalem tego typu na świecie. Początek imprezy jest wyznaczany na dwa tygodnie przed pierwszą niedzielą października, a festiwal trwa dwa tygodnie (dokładnie od piątku do niedzieli czyli 17 dni).
edytuj Historia Bawarii
W VI wieku obecna Bawaria wchodziła w obszar państwa plemiennego Bawarów. Od 788 r. znajdowała się w granicach państwa Franków. Następnie w Rzeszy Niemieckiej. Od 1180 do 1918 Bawaria była rządzona przez członków dynastii Wittelsbachów, którzy od 1623 r. byli elektorami. W 1806 stała się królestwem. W 1815 do Bawarii włączono Palatynat Reński. Od 1818 r. Bawaria stała się monarchią konstytucyjną. W 1871 r. została włączona do cesarstwa niemieckiego, z zachowaniem odrębności, które zlikwidowano w 1919 r. W tym samym roku doszło do krótkotrwałego powołania Bawarskiej Republiki Rad. W 1949 r. weszła w skład Republiki Federalnej Niemiec. We wrześniu 2006 roku tuż przed pielgrzymką do Niemiec, papież Benedykt XVI użył określenia Państwo Wielka Bawaria.
edytuj Podział administracyjny
Bawaria podzielona jest na siedem okręgów regencyjnych (Regierungsbezirke): Dolna Frankonia (Würzburg), Górna Frankonia (Bayreuth), Środkowa Frankonia (Ansbach), Szwabia (Augsburg), Górny Palatynat (Ratyzbona), Górna Bawaria (Monachium) i Dolna Bawaria (Landshut). Mieszkańcy każdego z tych regionów posiadają nieco odrębną kulturę i rozpoznawalny akcent językowy.
Niższym szczeblem podziału jest podział na 71 powiatów i 25 miast na prawach powiatu.
| 25 miast na prawach powiatu: | ||
|
|
|
edytuj Ciekawostki
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
Badenia-Wirtembergia • Bawaria • Brandenburgia • Hesja • Meklemburgia-Pomorze Przednie • Nadrenia Północna-Westfalia • Nadrenia-Palatynat • Saara • Saksonia • Saksonia-Anhalt • Dolna Saksonia • Szlezwik-Holsztyn • Turyngia • Berlin • Brema • Hamburg
Przypisy
- ↑ Leszek Żukowski Największe kłamstwa i mistyfikacje w dziejach Kościoła.