Pozycjonowanie Reklama: 1983.html

Rok 1983 / MCMLXXXIII Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Sto lat wstecz

Dziesięciolecia: 1930-1939 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 2000-2009

Lata: 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993

||||||||||

edytuj Rok 1983 ogłoszono:

w Kościele katolickim — Rokiem Jubileuszowym z okazji 1950. rocznicy zbawczej śmierci Chrystusa

edytuj Wydarzenia w Polsce

4 stycznia – Adam Hanuszkiewicz (Teatr Narodowy) i Gustaw Holoubek (Teatr Dramatyczny) zostali usunięci ze stanowisk dyrektorów teatrów.
5 stycznia – Józef Glemp został kardynałem.
13 stycznia – wydalono korespondentkę UPI, R. E. Gruber; spowodowało to wydalenie z USA korespondenta PAP, Stanisława Głąbińskiego.
14 stycznia – Lech Wałęsa podjął próbę powrotu do pracy w Stoczni Gdańskiej. Nie został jednak wpuszczony na teren zakładu.
25 stycznia – rozpoczął się proces twórców Radia Solidarność
30 stycznia – na wezwanie Biura Politycznego KC PZPR. które postanowiło zlikwidować nadto rozdyskutowane ugrupowanie w partii, rozwiązał się krakowski Klub Kultury "Kuźnica".
12 lutego – prokuratura wojskowa skończyła trzydniowe przesłuchania Lecha Wałęsy jako świadka w sprawie przeciwko Jackowi Kuroniowi i innym członkom Komitetu Samoobrony Społecznej "KOR" (Komitet Obrony Robotników).
24 lutego – nowa inscenizacja opery Karola Szymanowskiego "Król Roger" otworzyła uroczystości 150-lecia Teatru Wielkiego w Warszawie.
28 lutego – Główny Urząd Statystyczny podał, że nastąpił dalszy spadek dochodu narodowego o 8% w stosunku do roku 1982, zaś w stosunku do roku 1978 – o 25%.
15 marca – władze ponowiły oficjalne zaproszenie papieża do złożenia wizyty w ojczyźnie w dniach 16-22 czerwca 1983.
15 marca – podwyżka cen kawy, papierosów i benzyny.
22 marca – generał Czesław Kiszczak wyraził optymizm w sprawie łagodzenia obostrzeń stanu wojennego.
30 marca – Anna Walentynowicz została skazana na 15 miesięcy więzienia w zawieszeniu za kontynuowanie działalności związkowej w stanie wojennym.
15 kwietnia - rozpoczęto budowę I linii warszawskiego metra.
17 kwietnia – milicja rozbiła niezależne obchody rocznicy powstania w getcie warszawskim.
20 kwietnia – prezydent Warszawy zawiesił Związek Artystów Plastyków. Oficjalne uzasadnienie tej decyzji: "za działalność niezgodną ze statutem".
24 kwietnia – Józef Pinior został aresztowany we Wrocławiu.
1 maja – pierwszomajowe kontrmanifestacje, m.in. w Krakowie, Gdańsku i w Warszawie.
4 maja – od 13 grudnia 1981 do 31 marca 1983 z powodu naruszenia "praw stanu wojennego" oskarżono 3 tys. osób; 215 przebywało w więzieniach.
10 maja – Rada Państwa zalegalizowała pierwszą federację nowych związków zawodowych (hutników).
14 maja – śmierć 19-letniego maturzysty Grzegorza Przemyka, przesłuchiwanego w komisariacie milicji na Starym Mieście w Warszawie, zbulwersowała opinię publiczną kraju.
19 maja – Pogrzeb Grzegorza Przemyka stał się największą od ogłoszenia stanu wojennego pokojową demonstracją przeciwko władzy.
28 maja – Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał zaocznie na karę śmierci Zdzisława Najdera, szefa sekcji polskiej sekcji Radia Wolna Europa w Monachium.
8 czerwca – wizyta prezesa rady nadzorczej koncernu Kruppa, Bertholta Beitza.
16 – 22 czerwca – Miała miejsce II pielgrzymka Jana Pawła II do ojczyzny.
17 czerwca – nazajutrz po likwidacji Związku Artystów Plastyków, władze zezwoliły na rejestrację Związku Artystów Rzeźbiarzy.
30 czerwca – Po wyprodukowaniu 521 311 sztuk zakończono produkcję polskiego samochodu Syrena.
1 lipca – podwyżka cen skupu produktów rolnych; dewaluacja złotego w stosunku do dolara o 7,8%.
21 lipca – zakończyła działalność WRON, generał Wojciech Jaruzelski został przewodniczącym Komitetu Obrony Kraju i zwierzchnikiem sił zbrojnych.
22 lipca – Zniesiono stan wojenny w Polsce (od 13 grudnia 1981).
30 lipca – szóstym szlagierem wydawniczym roku stała się powieść Romana Bratnego "Rok w trumnie", trywialna i brutalna groteska na temat zjawisk stanu wojennego.
19 sierpnia – władze rozwiązały ZLP.
24 sierpnia – władze rozwiązały zarząd polskiego PEN-Clubu i tydzień później ustanowiły zarząd komisaryczny.
31 sierpnia – w rocznicę porozumień gdańskich, w wielu miejscowościach odbyły się manifestacje; 1472 osoby zatrzymano, 17 z nich aresztowano.
19 września – ukształtował się komitet założycielski z Haliną Auderską na czele, popieranego przez władze nowego ZLP.
1 października – w Warszawie przy murach Starego Miasta na ul. Podwale, odsłonięto pomnik "Małego Powstańca", projektu Jana Jarnuszkiewicza.
5 października – Gdańszczanin Lech Wałęsa uhonorowany został Pokojową Nagrodą Nobla.
20 października – Stary Teatr z Krakowa zainaugurował działalność "Teatru Rzeczypospolitej"; publiczność Warszawy oglądała "Wyzwolenie", głośny spektakl Stanisława Wyspiańskiego, w reżyserii K.Swinarskiego wystawiany od 1974 roku.
28 października – PRON zwrócił się do Sejmu o przedłużenie ustalonego w amnestii okresu ujawnienia się (do końca roku) osób, których działalność polityczna podlegała zagrożeniu karą z mocy dekretów i stanu wojennego.
1 listopada – rozpoczęto starania o beatyfikację kardynała Stefana Wyszyńskiego.
1 listopada – po 6-miesięcznej przerwie przywrócono reglamentację masła, innych tłuszczów zwierzęcych i margaryny.
4 listopada – zjazd "nowego" ZLP: prezesem została Halina Auderska.
12 listopada – premiera "Irydiona" Zygmunta Krasińskiego w Krakowie, Jerzy Trela w roli Masynissy (reżyseria: Mikołaj Grabowski).
25 listopada – wizyta szefa Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR, Czebrikowa.
10 grudnia – Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla – nagrodę odebrała żona.
19 grudnia – Janusz Majewski prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich, które uniknęło rozwiązania przez władzę. Henryk Szletyński prezesem związku aktorów.
20 grudnia – wojskowe grupy operacyjne, powołane w warunkach stanu wojennego przez WRON, zbadały funkcjonowanie służb publicznych w kraju.
31 grudnia – w 1983 roku po raz pierwszy od 1979 roku wzrósł wytworzony dochód narodowy (o 4-5%), ale był on niższy o 20% od dochodu w roku 1978.

edytuj Wydarzenia na świecie

3 stycznia – Apple Computer zaprezentowała komputer biurowy z myszką.
17 stycznia – Nigeria wydaliła ponad 2 miliony nielegalnych imigrantów, głównie z Ghany.
24 stycznia – zapadły wyroki w masowym procesie członków Czerwonych Brygad i morderców Aldo Moro. Główni oskarżeni skazani zostali na dożywocie.
26 stycznia – start sztucznego satelity IRAS, pierwszego teleskopu do obserwacji astronomicznych w podczerwieni.
11 lutego – Ariel Szaron został zmuszony do ustąpienia z funkcji ministra obrony Izraela po obciążeniu go przez komisję pośrednio winą na masakrę w palestyńskich obozach w Libanie.
6 marca – zwycięstwo koalicji CDU/CSU i FDP w wyborach do Bundestagu – Helmut Kohl kanclerzem RFN. Partia Zielonych pierwszy raz dostała się do Bundestagu.
31 marca – trzęsienie ziemi zniszczyło miaso Popayán w Kolumbii.
4 kwietnia – start do pierwszego lotu wahadłowca Challenger.
18 kwietnia – zamach bombowy na ambasadę USA w Bejrucie. Zginęły 63 osoby.
24 kwietnia – kanclerz Austrii Bruno Kreisky ustąpił ze stanowiska po przegranych przez Socjalistyczną Partię Austrii wyborach do parlamentu.
25 kwietnia – magazyn Stern ogłosił odkrycie (jak się później okazało sfałszowanych) pamiętników Adolfa Hitlera.
11 maja – "dzień narodowego protestu" w Chile – pokojowa demonstracja przeciw reżimowi wojskowemu i na rzecz swobód obywatelskich.
14 maja – na Sycylii wybuchł wulkan Etna.
17 maja – podpisano układ pokojowy pomiędzu Izraelem a Libanem, przewidujący wycofanie wojsk izraelskich z Libanu.
30 maja – szczyt G7 w Williamsburgu zakończył się wydaniem wspólengo oświadczenia w wspierającego stanowisko USA w negocjacjach rozbrojeniowych.
9 czerwca –- zwycięstwo Partii Konserwatywnej Margaret Thatcher w wyborach do Izby Gmin.
13 czerwca – sonda Pioneer 10 przecięła orbitę Neptuna i symbolicznie opuściła Układ Słoneczny.
16 czerwca – pierwszy komercyjny start europejskiej rakiety Ariane z Gujany Francuskiej.
17 czerwca – włoska policja aresztowała jednego dnia w Neapolu i innych miastach kilkuset członków Camorry.
24 czerwca – Syria wydaliła szefa OWP Jasira Arafata.
21 lipca – na stacji antarktycznej Wostok zanotowano rekorowo niską temperaturę powietrza: –89,2°C
23 lipca – na Sri Lance wybuchły krwawe zamieszki na tle etnicznym, które stały się początkiem długotrwałej wojny domowej
25 lipca – Metallica wydała swój debiutancki album zatytułowany Kill 'Em All
6 sierpnia – pożar hiszpańskiego supertankowca "Castillo De Bellver" w pobliżu Kapsztadu. Statek przełamał się i zatonął, do morza dostało się 250 tys. ton ropy naftowej.
21 sierpnia - opozycyjny polityk filipiński Benigno Aquino został zastrzelony na lotnisku w Manili.
28 sierpnia – Menachem Begin ogłosił niespodziewanie zamiar ustąpienia ze stanowiska premiera Izraela.
1 września - zestrzelenie południowokoreańskiego jumbo jeta przez radzieckie samoloty wojskowe.
6 września - ZSRR przyznał się do zestrzelania koreańskiego samolotu z 269 osobami na pokładzie.
9 września - przyjęcie dokumentu końcowego KBWE.
27 września - Richard Stallman ogłosił w Usenecie rozpoczęcie projektu GNU.
10 października - Icchak Szamir zastąpił Menachema Begina na stanowisku premiera Izraela.
22 października - w RFN ponad milion osób wzięło udział w protestach przeciwko zbrojeniom atomowym.
23 października – w samobójczych zamachach bombowych na kwatery wojsk francuskich i amerykańskich w Bejrucie zginęło ponad 300 osób.
25 października – początek inwazji Stanów Zjednoczonych na Grenadę (reakcja na niepokoje polityczne w komunistycznej partii. W ich wyniku zginął premier Maricio Bishop).
30 października – pierwsze wybory w Argentynie od czasu przejęcia władzy przez wojsko.
30 października – silne trzęsienie ziemi w okolicach miasta Erzurum we wschodniej Turcji spowodowało śmierć ponad 1300 osób.
15 listopada – ogłoszenie niepodległości tureckiej części Cypru.